,

Ouderenmis(be)handeling

Ik kies hier bewust voor de term ‘ouderenmis(be)handeling’ en niet voor ‘ouderenmishandeling’. Niet alle ouderenmishandelingen kunnen we onder die noemer plaatsen. Ouderen kunnen ook, zonder intentie die mensen kwaad te doen, misbehandeld worden. We spreken van ouderenmis(be)handeling vanaf 65 jaar, wanneer de oudere  a. een persoonlijke en/of professionele relatie heeft met de persoon die mis(be)handelt;  b. gedeeltelijk of volledig afhankelijk is van de persoon die mis(be)handelt (dit kan bestaan op lichamelijk, financieel, psychisch of sociaal vlak);  c. lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt. Een combinatie hiervan is ook mogelijk. De mis(be)handeling hoeft niet herhaaldelijk te zijn om te spreken van mis(be)handeling.

Ouderenmishandeling is het resultaat van actief (plegen van handelingen) gedrag. Wanneer er lijden of schade ontstaat door het uitvoeren van bepaalde handelingen zoals slaan, uitschelden… OuderenmisBEhandeling is passief (nalaten van handelingen) gedrag. Niet uitvoeren van bepaalde handelingen zoals niet de nodige of verkeerde medicatie toedienen, niet de aangepaste voeding voorschotelen, niet of onvoldoende wassen, geen propere kledij aandoen…  Onkunde, onwetendheid, onmacht of gebrek aan empathie kunnen ook een onderliggende oorzaak zijn van ouderenmis(be)handeling. Er zijn zes vormen van ouderenmis(be)handeling:  a. lichamelijke mis(be)handeling,  b. psychische mis(be)handeling,  c. financieel en materieel misbruik,  d. seksueel geweld,  e. verwaarlozing  en f. schending van de rechten van de oudere.

In Vlaanderen worden wekelijks meer dan 30 meldingen geregistreerd van geweld op ouderen. Maar ik vrees dat het effectieve aantal veel hoger ligt, daar heel wat ouderen die hiermee te maken krijgt er met niemand kan of durft te praten. Ouderenmis(be)handeling kan overal gebeuren: thuis, in woonzorgcentra, in ziekenhuizen, in revalidatiecentra… Het gerecht kon onlangs beslag leggen op weerzinwekkende foto’s en video’s van mishandelde dementerende ouderen uit woonzorgcentra. Deze schandelijke praktijken werden gepleegd door enkele jonge ‘zorgverstrekkers’ (jobstudenten en stagelopers). Moeten die jongelui dan geen uittreksel uit het strafregister (bewijs van goed zedelijk gedrag) indienen bij de aanvang van hun tijdelijke tewerkstelling? Een zware straf is hier gepast. Ouderenmis(be)handeling kan overal gebeuren. Toch is dit ook niet te reduceren tot één individueel gestoord geval. Het is niet de eerste keer dat deze mensonwaardige praktijken het daglicht zien. Werkdruk, groepsdruk, lage lonen of stress zijn nooit te verontschuldigingen om deze kwetsbaarsten iets aan te doen.

Kunnen we deze wantoestanden voorkomen?

De ouderenzorg barst uit haar voegen. In Vlaanderen zijn er momenteel 225.000 85-plussers. In 2050 zullen deze mensen met 500.000 zijn. We zitten op een demografische tijdbom terwijl het aantal mensen die in de ouderenzorg werken krap blijft. Regelmatig slaan de zorgkoepels alarm over de vergrijzingstsunami. De huidige Vlaamse regering investeert tegen het einde van de regeerperiode 1,1 miljard euro extra in Welzijn, waarvan slechts 140 miljoen euro voor ouderen- en gezinszorg is bestemd. Ruimschoots onvoldoende! Deze injectie zal niet kunnen zorgen voor meer handen per zorgbehoevende. Maar hoeveel geld er ook bijgepompt wordt, het zal nooit volstaan om alle noden voor ouderen op te vangen. Daarom moeten wij ons verder inzetten voor het stimuleren van meer kleinschalige collectieve buurten en woonvormen zoals kangoeroewonen, huisdelen en seniorenflats. De overheid zal niet alsmaar duurdere rusthuizen blijvend kunnen financieren. Woonzorgcentra zullen een kleiner deel van de zorgnood kunnen invullen. Voor de grote meerderheid van de ouderen is het beste rusthuis nog altijd thuis en zal de thuiszorg noodzakelijker worden. Met de aangekoppelde voorwaarde dat er voldoende verplegend en verzorgend personeel ter beschikking staat zodat ze de ‘nodige tijd’ voor de verzorging kunnen/mogen nemen. En niet zoals het er momenteel aan toe gaat. Namelijk zoveel mogelijk klanten bedienen in de kortst mogelijke tijd. Want ook dit is voor mij een vorm van misbehandeling. Zoals reeds aangehaald: er dringen zich andere manieren van samen wonen en samen leven op. Waarbij de ene generatie voor de andere zorgt, waarbij de buurt en de familie taken verdelen. Dat vergt uiteraard flexibeler loopbanen en een andere ruimtelijke ordening. De uitdaging in dit alles is een mentaliteitsverandering. Hoe we omgaan met en hoe zorgzaam we zijn voor onze ouderen zegt veel over het niveau van onze samenleving. Het is niet alleen de overheid die dat kan veranderen.

Ik bezoek regelmatig ouderen in Brugse woonzorgcentra en bij hen thuis en ik kan getuigen dat ik nog nooit ofte nimmer klachten van ouderenmis(be)handeling heb gekregen. Tevens heb ik weet dat de verplegenden en verzorgenden bij hun indiensttreding een uittreksel uit het strafregister moeten afleveren. Maar wordt dat ook in de andere gemeenten gevraagd?

Ook hiervoor pleit ik eens te meer met vuur voor de oprichting van een ‘Ouderencommissariaat’ waar de mensen met dergelijke klachten terechtkunnen!

Foto: Frankie Mish (Unplash)


Recente blogposts

Hugo in je mail

Ik schrijf me in voor:*






Loading